Levenslied

Leef!

graffiti kunstenaar (onbekend)

'Ramses Shaffy (76) in Amsterdam overleden'. Eén zinnetje op de startpagina van mijn computer. Spontaan maak ik een vrije val terug in de tijd naar de zeventiger jaren. Ik zit weer op de grond in mijn studentenkamer en voel de ruwe biezen tegels prikken aan mijn benen. Ik zie de sinaasappelkistjes, als kastjes in gebruik, die 'hip' waren in die tijd. Daar staat mijn pick-up met de stapel langspeelplaten, met hun grote kleurige hoezen. De platen van Ramses Shaffy en van Shaffy en List liggen bovenop. Ik heb ze grijs gedraaid.

In blije tijden, maar vooral ook in verdrietige tijden of als ik het even niet meer wist. Het hielp altijd.

Ik ben een muziekmens, laat ik dat voorop stellen. Muziek kan mij, meer dan welke vorm van kunst ook, raken. Raken tot in het diepst van mijn ziel, door alles heen en onstuitbaar.

Klanken die samensmelten tot een melodie en innerlijke snaren beroeren, daar waar woorden tekort schieten. Ik geloof ook dat iedereen een grondtoon heeft, in overeenstemming met de toonhoogte en frequentie van de ziel. Een grondtoon, die wij in elkaar herkennen. Muziek is voor mij de meest pure vorm van communicatie. Woordeloos van ziel tot ziel.

Wat deed Shaffy, wat deed Shaffy's muziek met mij en -getuige de vele fans (oud en jong) die hij zijn leven lang heeft gehouden- ook met vele anderen? Het gaat verder dan het voyeuristische en ietwat afgunstige 'kijk eens hoe groots en meeslepend hij durft te leven'. Dat soort sensatie heeft geen lange houdbaarheid en vervluchtigt snel als de prijs van zo'n leefstijl zichtbaar wordt.

Toch heeft het voor mij alles te maken met leven. Niet met de uiterlijke kant ervan, maar met de pure ervaring van het leven. Shaffy's melodieën en liedjes zijn geen 'composities'. Zijn muziek is het leven zelf, in alle intensiteit en vrijheid beleefd en verklankt. De beweging van eb en vloed, van verlangen en vervulling, van stralende levenslust én hartverscheurende eenzaamheid. In volledige overgave aan de levensstroom, vrij en in een voortdurende beweging.

In zijn muziek klinkt de stem van zijn ziel, puur en rechtstreeks puttend uit de bron van waaruit alles ontstaat. Betoverend en meeslepend.

En ja, dat is wat er in mijn studentenkamertje gebeurde. Het leven zelf resoneerde in mij en liet mij ergens in de diepte mijzelf weer vinden. Soms blij, soms verdrietig, maar in alle gevallen mijzelf.

Hoe broos Shaffy's gezondheid in zijn laatste jaren ook was, zijn essentie bleef onaangetast. Zodra hij muziek maakte, verdween het beeld van de oude man, kon hij ontroeren en vervoeren.

Een paar dagen voor zijn dood speelde hij op de vleugel in de Laurenskerk in Rotterdam. Zijn lichaam breekbaar, zijn gezicht ingevallen. Vol overgave ging hij op in zijn muziek. De melodie was dromerig en wonderbaarlijk mooi. De laatste noten klommen hoger en hoger........ de toon was gezet.

Martha Rijkmans (c)

december 2009